สิ่งที่เราทำ

แปลงวนเกษตรสวนชา” ของบ้านห้วยคอกหมู ไม่ได้เป็นเพียงพื้นที่เกษตรเท่านั้น แต่ยังเป็น “แปลงชีวิต” ที่สะท้อนให้เห็นถึงพลังของความร่วมมือระหว่างคนกับธรรมชาติ

กิจกรรมปลูกป่าในโรงเรียนจึงเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการเรียนรู้ที่มีเป้าหมายในการปลูกฝังจิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อมให้กับเยาวชนชาติพันธุ์ พร้อมทั้งเสริมสร้างบทบาทของโรงเรียนให้เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้เชิงปฏิบัติด้านการอนุรักษ์ ฟื้นฟู และการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน

โครงการอนุรักษ์พันธุ์สัตว์น้ำ (ปลา) ในโรงเรียน มีจุดมุ่งหมายเพื่อปลูกฝังความรู้ ความเข้าใจ และจิตสำนึกในการดูแลรักษาทรัพยากรน้ำและสิ่งแวดล้อมให้แก่นักเรียน โดยเริ่มจากการให้ความรู้เกี่ยวกับความสำคัญของสัตว์น้ำและระบบนิเวศ สร้างความเข้าใจในบทบาทของปลาในธรรมชาติ และตระหนักถึงผลกระทบจากการทำลายแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์น้ำ รวมถึงการรู้จักพันธุ์ปลาพื้นเมืองที่ควรอนุรักษ์ไว้ให้คงอยู่คู่กับท้องถิ่น

แกนนำชุมชนเป็นหัวใจสำคัญของการขับเคลื่อนการพัฒนาในพื้นที่ พวกเขาคือสะพานเชื่อมระหว่างชุมชนกับหน่วยงานภายนอก และเป็นตัวแทนเสียงของชุมชนในการเจรจาต่อรองปัญหาต่าง ๆ เช่น สิทธิที่ดิน การจัดการป่าชุมชน การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม และการพัฒนาทางเศรษฐกิจและสังคม

14 ปีแห่งการพัฒนาชุมชน ในพื้นที่ลุ่มน้ำห้วยลุ

ปัจจุบันUHDFทำงานร่วมกับชุมชนมากกว่า 100 ชุมชน ในพื้นที่ 4 ลุ่มน้ำได้แก่ ลุ่มน้ำแม่นาวาง ลุ่มน้ำกก ลุ่มน้ำแม่ตาช้าง และลุ่มน้ำแม่ยางมิ้น
UHDF ทำงานร่วมกับชนเผ่าหลากหลายกลุ่ม เนื่องจากความหลากหลายทางชาติพันธุ์ในพื้นที่ลุ่มน้ำ ส่งผลให้มีประเพณีและวัฒนธรรมที่แตกต่างกัน ซึ่งสะท้อนถึงวิถีชีวิต ความเชื่อ และภูมิปัญญาท้องถิ่นของแต่ละกลุ่มชน โดยชาติพันธุ์ในพื้นที่ลุ่มน้ำมีวิถีชีวิตที่เชื่อมโยงกับสิ่งแวดล้อมมาอย่างยาวนาน

ก่อนหน้านี้ในชุมชนยังไม่มีใครทำเรือนเพาะชำกล้าไม้มาก่อน จนกระทั่งผู้เขียนได้เข้าร่วมโครงการที่ส่งเสริมการทำเรือนเพาะชำกล้าไม้ในชุมชน และได้เป็นเกษตรกรผู้สาธิตการเพาะกล้าไม้ แม้ในช่วงแรกจะรู้สึกไม่มั่นใจเนื่องจากไม่มีประสบการณ์มาก่อน แต่เมื่อได้ลงมือทำก็เริ่มรู้สึกชอบและเห็นประโยชน์ของการเพาะชำ โดยเฉพาะในด้านการเพาะเลี้ยงกล้าชา

จากการทดลองและเรียนรู้ด้วยตัวเอง ทำให้สามารถพัฒนาทักษะและความรู้เกี่ยวกับการดูแลกล้าชา จนกระทั่งเพื่อนบ้านในชุมชนเริ่มให้ความสนใจและเห็นเป็นแบบอย่าง สามารถนำความรู้ไปปรับใช้และต่อยอดได้ ถือเป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลงที่ช่วยให้ชุมชนมีองค์ความรู้ใหม่เกี่ยวกับการเพาะชำกล้าไม้ ซึ่งอาจนำไปสู่การพัฒนาอาชีพและสร้างรายได้ให้กับคนในพื้นที่ต่อไป

เข้าร่วมโครงการร่วมกับมูลนิธิ UHDF เมื่อเดือนพฤษภาคม 2563 ในโครงการอนุรักษ์ดิน โดยขุดแถวแนวนอนและปลูกพืชผสม เพราะชุมชนนี้มีที่ดินจำกัด มีปัญหาเรื่องสิทธิในที่ดินและที่ดินนี้ถูกใช้มาเป็นเวลานานโดยไม่มีการอนุรักษ์ดิน มีความลาดชันสูงทำให้ดินถูกชะล้างออกไป ที่ดินเกิดการเสื่อมโทรมทำให้ไม่สามารถใช้ที่ดินได้

มูลนิธิของเราให้ความสำคัญและตระหนักถึงการรักษาเมล็ดพันธุ์ท้องถิ่น ในฐานะทรัพยากรทางการเกษตรที่มีคุณค่าและเป็นรากฐานสำคัญของความมั่นคงทางอาหาร เรามุ่งเน้นการอนุรักษ์ และทำการแลกเปลี่ยนเมล็ดพันธุ์ต่างๆกับเกษตรกรด้วย 

องค์กรของเรามุ่งมั่นในการเพาะขยายพันธุ์พืชท้องถิ่น เพื่อส่งเสริมให้ชุมชนปลูกในพื้นที่เกษตรกรรม โดยเฉพาะการสร้างแปลงวนเกษตรที่ช่วยเพิ่มความหลากหลายทางชีวภาพ ฟื้นฟูดินและแหล่งน้ำ อีกทั้งยังช่วยให้เกษตรกรมีรายได้ลดรายรายจ่าย